İdari Gözetimde Haklar (2021-2023)

Rights in Immigration Detention “Göçmenlerin İdari Gözetiminde Hakların Korunması” Projesi

Mültecilerle Dayanışma Derneği (Mülteci-Der) tarafından 1 Ocak 2021–15 Ağustos 2023 tarihleri arasında 31,5 ay süreyle uygulanmıştır. Proje, Türkiye’de sınır dışı edilme amacıyla idari gözetim altında tutulan veya sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya olan mülteci, sığınmacı ve göçmenlerin temel hak ve özgürlüklerinin, özellikle geri göndermeme ilkesinin korunmasını ve adalete erişimlerinin güçlendirilmesini amaçlamıştır.

Proje kapsamında idari gözetim altındaki kişilere, anlayabildikleri dilde telefon üzerinden güncel ve nitelikli hukuki danışmanlık sağlanmış; geri gönderme, sınır dışı etme, idari gözetim ve uluslararası koruma başvurularının reddine ilişkin idari işlemlere karşı başvuru yolları ve hukuki prosedürler konusunda bilgilendirme yapılmıştır. Geri Gönderme Merkezlerine gerçekleştirilen ziyaretlerde ise ayrıntılı hukuki danışmanlık verilmiş, dosya incelemeleri yapılmış, uluslararası koruma başvurularının sunulmasına destek olunmuş, maddi imkânı bulunmayan kişilerin baroların adli yardım mekanizmalarına yönlendirilmesi sağlanmış ve kırılgan durumdaki kişilerin ihtiyaçlarına uygun koruma mekanizmalarına ve ilgili kurumlara yönlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülmüştür. Stratejik davalar, yüksek düzeyde kırılganlık içeren vakalar ve hukuki yardıma erişemeyen kişiler için doğrudan hukuki destek ve koruma müdahaleleri de gerçekleştirilmiştir.

Proje, aynı zamanda göç ve iltica alanında çalışan avukatların kapasitesini güçlendirmeye odaklanmıştır. Avukatlara sınır dışı etme, idari gözetim, Geri Gönderme Merkezlerinin işleyişi, başvuru ve itiraz süreleri gibi konularda hukuki mentorluk sağlanmış; mahkemelerde kullanılmak üzere menşe ülke bilgisi (COI) raporları hazırlanmıştır. Bu çalışmalar sonucunda avukatların idari gözetim, geri gönderme ve uluslararası koruma başvurularına ilişkin hukuki başvurularının niteliğinin geliştirilmesine katkı sağlanmıştır.

Bunun yanı sıra, idari gözetim koşullarının izlenmesi ve kırılganlıkların tespit edilmesine yönelik araçlar Türkçeye çevrilerek basılmış ve yaygınlaştırılmış; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin idari gözetim, geri gönderme yasağı ve mülteci ve göçmenlerin haklarına ilişkin örnek kararları çevrilerek hukukçuların kullanımına sunulmuştur. Avukatlar arasında bilgi, deneyim ve iyi uygulama paylaşımını güçlendirmek amacıyla ulusal bir toplantı düzenlenmiş, Türkiye’deki idari gözetim rejimine ilişkin akademik bir rapor hazırlanmış ve proje sonunda hukukçular, akademisyenler, sivil toplum temsilcileri, kamu görevlileri ve yabancı misyon temsilcilerinin katılımıyla bir kapanış toplantısı gerçekleştirilmiştir.

Proje süresince hedeflenen göstergelerin önemli bir bölümünün üzerinde sonuçlara ulaşılmıştır. Telefonla hukuki danışmanlık kapsamında hedeflenen 300 kişiye karşılık 1.566 kişiye ulaşılmış; Geri Gönderme Merkezi ziyaretlerinde hedeflenen 120 kişiye karşılık 105 kişi, dosya incelemelerinde hedeflenen 35 kişiye karşılık 85 kişi ve diğer danışmanlık ve yönlendirme faaliyetlerinde hedeflenen 750 kişiye karşılık 553 kişi desteklenmiştir. Kırılgan kişilerin tespiti ve yönlendirilmesine ilişkin çalışmalarda ise hedeflenen 115 kişiye karşılık 1.497 kişiye ulaşılmıştır. Doğrudan hukuki destek kapsamında 50 kişilik hedefe karşılık 59 kişiye destek sağlanmıştır. Avukatlara yönelik hukuki mentorluk faaliyetinde 250 olan hedef 321 avukata ulaşarak aşılmış; 20 COI raporu hedefinin üzerinde 36 COI raporu hazırlanmıştır. Ayrıca hedeflenen tüm savunuculuk araçları, AİHM kararları, ulusal toplantı, akademik rapor ve kapanış toplantısı gerçekleştirilmiştir.

Proje genel olarak, idari gözetim altındaki mülteci, sığınmacı ve göçmenlerin hakları konusunda bilgi ve hukuki desteğe erişimini güçlendirirken, avukatların kapasitesinin geliştirilmesine ve idari gözetim uygulamalarının izlenmesine yönelik araçların yaygınlaştırılmasına katkı sağlamıştır.”

Destekleyen: Avrupa Komisyonu – EIDHR Programı

Tarih: 01.01.2021-15.08.2023