|
ÜLKE İÇİNDE YERİNDEN OLMA KONUSUNDA YOL GÖSTERİCİ İLKELER*
GİRİŞ: KAPSAM VE AMAÇ
1- Bu yol gösterici ilkeler, tüm dünyada, ülke sınırları içinde yerinden olmuş kimselerin
özgül gereksinimlerini karşılamaya yöneliktir. Bu ilkeler, kişilerin zorla yerlerinden olmaktan
korunmasına, bu kişilerin yerlerinden olmaları ile geri dönüş, yeniden yerleştirme ve entegrasyon
süreçlerinde sağlanacak koruma ve desteğe ilişkin hakları ve güvenceleri tanımlar.
2- Bu ilkelerin amaçları açısından, ülke içinde yerinden olmuş kişiler; zorla ya da zorunda
kalarak evlerinden veya sürekli yaşamakta oldukları yerlerden, özellikle silahlı çatışmaların,
yaygın şiddet hareketlerinin, insan hakları ihlallerinin veya doğal ya da insan kaynaklı
felaketlerin sonucunda veya bunların etkilerinden kaçınmak için, uluslararası düzeyde kabul
görmüş hiçbir devlet sınırını geçmeksizin kaçan ya da bu yerleri terk eden kişiler ya da kişi
gruplarıdır.
3- Bu ilkeler, uluslararası insan hakları hukuku ve uluslararası insancıl hukuku yansıtmakta
ve bu kurallarla uyumlu bulunmaktadırlar. Bu ilkeler:
a) Görevlerini yerine getirmesinde Genel Sekreterin ülke içinde yerinden olmuş kişiler
hakkındaki özel temsilcisine;
b) Ülke içinde yerinden olma olgusu ile karşı karşıya kaldıklarında devletlere;
c) Ülke içinde yerinden olmuş kişiler ile ilişki içinde olan tüm diğer yetkililere, grup ve kişilere,
ve
d) Ülke içinde yerinden olma konusuyla ilgili tüm hükümetlerarası ve hükümet dışı kuruluşlara
yol gösterir.
4- Bu yol gösterici ilkeler mümkün oldukça yaygın bir biçimde dağıtılmalı ve uygulanmalıdır.
BİRİNCİ BÖLÜM – GENEL İLKELER
1. İlke
1- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler, bulundukları ülkede iç hukuk ve uluslararası hukukun
diğer kişilere tanıdığı hak ve özgürlüklerden bu kişilerle eşit biçimde faydalandırılırlar. Bu kişiler
ülke içinde yerlerinden oldukları gerekçesiyle hak ve özgürlüklerini kullanmalarında ayrımcılığa
maruz bırakılamazlar.
2- Bu ilkeler, özellikle soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarına ilişkin uluslararası
hukukça öngörülen bireysel cezai sorumluluk durumları saklı kalmak üzere uygulanır.
2. İlke
1. Bu ilkelere, hukuki statüleri ne olursa olsun bütün yetkililer, gruplar ve kişiler tarafından
uyulur ve ilkeler aleyhe ayırım yapılmaksızın uygulanır. Bu ilkelere uygun davranılması ilgili
herhangi bir yetkili, grup veya kişinin hukuki statüsünü etkilemez.
2. Bu ilkeler, uluslararası insan hakları ve insancıl hukuk belgelerinin hükümlerini veya iç
hukukça kişilere tanınmış olan hakları kısıtlayacak, değiştirecek veya zayıflatacak biçimde
yorumlanamazlar. Bu ilkeler, özellikle, başka ülkelerden sığınma talebinde bulunmaya ve bu
ülkelerde sığınma hakkından yararlanmaya engel olmaz.
3. İlke
1. Ulusal yetkililer, kendi yetki alanları dahilinde yerlerinden olmuş kişilerin korunmasını
sağlamak ve onlara insani yardımda bulunmak konusunda öncelikli olarak görev ve sorumluluk
sahibidirler.
2. Ülke içinde yerinden olmuş kişiler bu yetkililerden korunma ve insani yardım talep etme ve
edinme hakkına sahiptirler. Bu kişiler böyle bir talepte bulundukları için eziyete tabi tutulamaz ve
cezalandırılamazlar.
4. İlke
1. Bu ilkeler, ırk, renk, cinsiyet, dil, din veya inanç, siyasi veya başka görüşler, milli, etnik veya
toplumsal köken, hukuki veya sosyal statü, yaş, özürlülük, mülkiyet, doğum gibi bir neden veya
benzeri başka bir ölçüt nedeniyle herhangi bir ayrımcılık yapılmaksızın uygulanır.
2. Çocuklar, özellikle yalnız başlarına olan küçükler, hamileler, küçük çocuklu anneler, aile reisi
kadınlar, özürlüler ve yaşlılar gibi ülke içinde yerinden olmuş belirli kişiler, durumlarının
gerektirdiği koruma ve yardımdan faydalanma ve özel gereksinimlerini dikkate alan bir
muameleye tabi olma hakkına sahiptirler.
İKİNCİ BÖLÜM – ÜLKE İÇİNDE YERİNDEN OLMAKTAN KORUNMAYA İLİŞKİN
İLKELER
5. İlke
Tüm yetkililer ve uluslararası aktörler, kişilerin yerlerinden olmasına neden olabilecek durumları
önlemek ve bu durumların önüne geçmek amacıyla, insan hakları ve insancıl hukuk dahil olmak
üzere uluslararası hukuk kapsamındaki bütün yükümlülüklerine, her koşul altında saygı
gösterecek ve bu yükümlülüklere saygı gösterilmesini sağlayacaktır.
6. İlke
1- Her insan, keyfi olarak evinden veya düzenli olarak yaşamakta olduğu yerden çıkarılmaya
karşı korunma hakkına sahiptir.
2- Keyfi yerinden etme yasağı
a) Apartheid, etnik temizlik siyasetlerine veya yerinden olmadan etkilenen nüfusun
etnik, dinsel veya ırksal temellerini değiştirmeyi amaçlayan veya bunlara neden
olan benzer eylemlere dayanan,
b) Sivillerin güvenliğinin tehdit altında olmadığı veya zorunlu askeri koşulların
gerektirmediği silahlı çatışma durumlarındaki,
c) Kamu yararının zorunlu ve baskın olması gerekçeleriyle meşrulaştırılamayan
büyük ölçekli bayındırlık projelerindeki,
d) Etkilenenlerin güvenliği ve sağlığının bölgenin boşaltılmasını gerektirmediği
felaket hallerindeki, ve
e) Toplu bir cezalandırma aracı olarak kullanılması halindeki,
yerinden etme durumlarını kapsar.
3- Yerinden olma, koşulların gerektirdiğinden daha uzun süremez.
7. İlke
1- Kişilerin yerinden edilmelerini gerektirecek herhangi bir karardan önce, ilgili makamlar,
yerinden olmanın tümüyle önlenebilmesi için mümkün olan bütün uygun seçeneklerin
incelenmesini sağlar. Hiçbir seçeneğin bulunmadığı durumlarda, yerinden etmenin ve
bunun olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi için gereken bütün önlemler alınır.
2- Bu tür bir yerinden etmeyi gerçekleştiren makamlar, mümkün olan en iyi şekilde,
yerinden olan kişilere kalacak uygun bir yer temin edilmesini, bu tür yerinden etmelerin
yeterli düzeyde güvenlik, gıda, sağlık ve temizlik koşulları sağlanarak ve aynı ailenin
fertlerini birbirinden ayırmaksızın uygulanmasını sağlarlar.
3- Yerinden etmenin silahlı çatışma ve felaket hallerinin acil safhaları dışındaki durumlarda
gerçekleşmesi halinde aşağıdaki güvencelere uygun şekilde davranılır:
a) Hukuken bu tip önlemleri almaya yetkili kılınmış bir devlet makamı tarafından bu
önleme özgü bir karar alınır,
b) Yerinden olanlara, yerinden ettirilme gerekçeleri ve usulleri, ve uygun durumlarda
verilecek tazminat ve yeniden yerleştirilmelerine ilişkin tüm bilgilerin verilmesini
güvence altına alacak gerekli önlemler alınır;
c) Yerinden olanlar durum hakkında bilgilendirildikten sonra özgürce verilmiş
onayları aranır;
d) İlgili makamlar, yeniden yerleştirmenin planlanması ve idaresinde, bu durumdan
etkilenen kişilerin, özellikle kadınlar başta olmak üzere, katılımına çaba gösterir,
e) Gerektiğinde, cebri icra vasıtaları yetkili yasal makamlar tarafından kullanılır, ve
f) İlgili kararların yetkili yargı makamları tarafından incelenmesi dahil olmak üzere,
etkili hukuk yollarına başvurma hakkına saygı gösterilir.
8. İlke
Yerinden etme, bu durumdan etkilenenlerin yaşam, onur, özgürlük ve güvenlik haklarını ihlal
edecek biçimde uygulanamaz.
9. İlke
Devletler, yerli halklar, azınlıklar, köylüler, göçerler gibi topraklarına özel bağımlılıkları ve
bağlılıkları olan grupların yerlerinden edilmekten korunmaları konusunda özel bir sorumluluk
altındadırlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM – YERİNDEN OLMA SIRASINDA KORUMAYA İLİŞKİN İLKELER
10. İlke
1- Her insan doğumundan itibaren yasalarca korunan yaşama hakkına sahiptir. Hiç kimse keyfi
olarak yaşama hakkından yoksun bırakılamaz. Ülke içinde yerinden olan kimseler, özellikle
a) Soykırım;
b) Adam Öldürme;
c) Yargısız ve keyfi infaz;
d) Kaçırma ve kayıt dışı gözaltılar da dahil, ölüm tehdidi içeren veya ölümle sonuçlanan zorla
kaybetme durumlarına karşı korunurlar.
Yukarıda sözü edilen eylemleri yapmaya yönelik her türlü tehdit ve tahrik yasaktır.
2- Çatışmalara katılmamış veya artık katılmayan ülke içinde yerinden olan kimselere karşı
saldırılar ve diğer şiddet eylemleri her koşul altında yasaktır. Ülke içinde yerinden olan kişiler
özellikle:
a) sivillere yapılan saldırılara izin verilen alanların yaratılması da dahil, doğrudan veya ayrım
gözetilmeksizin yapılan saldırı ve şiddet eylemlerine,
b) bir çatışma yöntemi olarak açlıktan ölüme terk edilmeye,
c) askeri hedefleri saldırılardan korumak amacıyla, veya askeri operasyonları korumak,
kolaylaştırmak veya engellemek amacıyla kullanılmaya,
d) kendi kamplarına veya yerleşim yerlerine yapılan saldırılara, ve
e) anti-personel mayın kullanılmasına
karşı korunurlar.
11. İlke
1- Her insan onur ve maddi, manevi ve ahlaki bütünlük hakkına sahiptir.
2 - Ülke içinde yerinden olmuş kimseler, özgürlükleri kısıtlanmış olsun veya olmasın, özellikle:
a) ırza geçme, uzuv kesme, işkence, zalimane, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele veya
cezalandırmaya ve belli bir cinse yönelik şiddet, zorunlu fahişelik ve her türlü gayri ahlaki saldırı
gibi diğer haysiyete karşı yapılan saldırılara,
b) kölelik veya evlilik için satılma, cinsel sömürü veya çocuk emeği gibi köleliliğin herhangi bir
çağdaş biçimine, ve
c) ülke içinde yerinden olmuş insanlara korku yaymayı hedefleyen şiddet eylemlerine karşı
korunurlar.
Yukarıda sözü edilen eylemleri yapmaya yönelik her türlü tehdit ve tahrik yasaktır.
12. İlke
1- Her insanın kişi özgürlüğüne ve güvenliğine hakkı vardır. Hiç kimse keyfi olarak yakalanamaz
veya tutuklanamaz.
2- Bu hakları ülke içinde yerinden olmuş kişiler açısından hayata geçirebilmek amacıyla, bu
kişiler kamplarda tutulamaz veya kapatılamazlar. Eğer çok özel koşullarda bu şekilde tutulmaları
ve kapatılmaları mutlak bir şekilde gerekliyse, bu durum koşulların gerektirdiğinden daha uzun
sürmemelidir.
3- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler, yerinden olmaları sonucunda gerçekleşecek ayrımcı
yakalama ve tutuklamalara karşı korunurlar.
4- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler hiç bir şart altında rehin alınamazlar.
13. İlke
1- Ülke içinde yerinden olmuş çocuklar hiçbir şart altında silah altına alınamaz, çatışmalara
katılmaları istenemez ve bu çatışmalara katılmalarına izin verilemez.
2- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler, yerinden olmaları sonucunda ordu ya da herhangi bir
silahlı gruba alınmaları konusunda ayrımcı muamelelere maruz bırakılmaya karşı korunurlar.
Özellikle, silah altına almaya zorlayıcı ya da bu talebe uymamayı cezalandırıcı her türlü
zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı uygulama her şart altında yasaktır.
14. İlke
1- Ülke içinde yerinden olmuş her kişi dolaşım ve yaşayacağı yeri seçme özgürlüğüne sahiptir.
2- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler, özellikle kampların ve diğer yerleşim yerlerinin içinde ve
dışında özgürce hareket etme hakkına sahiptir.
15. İlke
Ülke içinde yerinden olmuş kişilerin
a) ülkenin başka bir yerinde emniyetli bir ortam aramaya,
b) ülkelerini terk etmeye,
c) başka bir ülkeden sığınma istemeye,
d) yaşamlarının, güvenliklerinin, özgürlüklerinin ve/veya sağlıklarının riske girebileceği herhangi
bir yere zorla geri döndürülmeye veya yeniden yerleştirilmeye karşı korunmaya hakları vardır.
16. İlke
1- Ülke içinde yerinden olmuş bütün kişilerin, kayıp akrabalarının nerede ve ne durumda
olduğunu öğrenme hakları vardır.
2- İlgili makamlar, kayıp oldukları bildirilen ülke içinde yerinden olmuş kişilerin nerede ve ne
durumda olduğunu belirlemek konusunda çaba gösterir ve bu konuyla ilgilenen uluslararası
örgütlerle işbirliği içinde çalışır. Bu makamlar, kayıp kişilerin yakınlarını soruşturmanın gelişimi
hakkında bilgilendirir ve alınan her türlü sonucu bu kişilere bildirir.
3- İlgili makamlar, ölenlerin cesetlerini toplamak ve tanımlamak, yağmalanmasını ve
parçalanmasını engellemek, cesetlerin yakınlarına iletilmesi veya saygın bir biçimde
defnedilmesini kolaylaştırmak için gereken çabayı gösterir.
4- Ülke içinde yerinden olmuş kişilerin mezarlıkları her şart altında korunmalı ve bunlara saygı
duyulmalıdır. Ülke içinde yerinden olmuş kişiler ölen yakınlarının mezarlarını ziyaret etme
hakkına sahip olmalıdır.
17. İlke
1- Her insanın, aile yaşamına saygı gösterilmesi hakkı vardır.
2- Bu hakkı ülke içine yerinden olmuş kişiler açısından gerçekleştirmek amacıyla, bu kişiler
arasından bir arada kalmak isteyen aile bireylerine bu olanak sağlanır.
3- Yerinden olma sonucu ayrılan aileler mümkün olan en kısa zamanda birleştirilir. Özellikle
çocuklar söz konusu olduğunda, bu tip ailelerin birleşmelerini hızlandırmak için gereken bütün
adımlar atılır. Sorumlu makamlar aile fertleri tarafından yapılan araştırmaları kolaylaştırır, ve
ailelerin birleştirilmesi konusunda çaba gösteren insani yardım kuruluşları ile işbirliği içinde
hareket eder ve onları teşvik eder.
4- Ülke içinde yerinden olmuş aile fertlerinden kamplarda tutularak veya buralarda kapatılarak
özgürlükleri kısıtlanmış olanların bir arada kalma hakları vardır.
18. İlke
1- Ülke içinde yerinden olmuş bütün kişiler yeterli yaşam düzeyi hakkına sahiptir.
2- Yetkili makamlar, koşullar ne olursa olsun, ayrım gözetmeksizin ülke içinde yerinden olmuş
kişilere en azından
a) temel gıda ve içilebilir su;
b) temel barınak ve konut;
c) uygun kıyafet ve;
d) temel tıbbi yardım ve sıhhi temizlik
temin eder ve bu imkanlara güvenli bir biçimde ulaşmalarını sağlar.
3- Bu temel ihtiyaçların planlanması ve dağıtılmasına kadınların tam katılımının sağlanması için
özel çaba gösterilir.
19. İlke
1- Ülke içinde yerinden olmuş tüm yaralılar ve hastalarla, özürlülere mümkün olan en kapsamlı
şekilde ve en az gecikmeyle, tıbbi gerekçeler dışında hiçbir ayırım gözetmeksizin, ihtiyaç
duydukları tıbbi bakım ve ilgi sağlanır. Ülke içinde yerinden olmuş kişiler, gerektiğinde
psikolojik yardım ve sosyal hizmetlere ulaşma hakkına sahiptirler.
2- Kadınların, üreme sağlığı gibi, kadın sağlığı bakım ve hizmetleri ve cinsel ve diğer biçimlerde
kötü muamele mağdurlarına uygun danışmanlık hizmetlerine ulaşmaları da dahil, sağlık
gereksinimlerine özel bir itina gösterilmelidir.
3- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler arasında, AIDS de dahil olmak üzere salgın ve bulaşıcı
hastalıkların engellenmesine de özel itina gösterilmelidir.
20. İlke
1- Herkes her yerde, kanun önünde kişi olarak tanınma hakkına sahiptir
2- Bu hakkı ülke içinde yerinden olmuş kişiler açısından etkin hale getirmek için ilgili makamlar,
bu kişilerin yasal haklarını kullanmaları ve bu haklardan yararlanmaları için pasaport, kimlik,
doğum ve evlilik belgeleri gibi gerekli tüm belgeleri sağlarlar. Bu makamlar, özellikle yerinden
olması sırasında kaybolan belgelerin yenilenmesi veya yeni belgeler verilmesini, kişinin bu ve
diğer gerekli belgeleri alması için yaşadığı yere geri dönmesi gerekliliği gibi makul olmayan
talepleri şart koşmadan yerine getirir.
3- Kadın ve erkekler bu tür gerekli belgelerin sağlanması ve belgelerin kendi adlarına
hazırlanması konusunda eşit haklara sahiptirler.
21. İlke
1- Hiç kimse mal ve mülkünden keyfi olarak yoksun bırakılamaz.
2- Ülke içinde yerinden olmuş kişilere ait mal ve mülkler her şart altında ve özellikle aşağıdaki
eylemlere karşı korunur:
a) Yağma;
b) Doğrudan veya ayrım gözetilmeksizin yapılan saldırı veya diğer şiddet eylemleri,
c) Askeri operasyonlar sırasında kalkan veya hedef olarak kullanılma;
d) Misilleme eylemlerinin hedefi olma; ve
e) Toplu cezalandırma amacı ile imha edilme veya alıkonma.
3- Ülke içinde yerinden olmuş kişilerin geride kalan mal ve mülkleri yok edilmeye, keyfi ve
yasadışı kamulaştırma, işgal veya kullanıma karşı korunma altına alınmalıdır.
22. İlke
1- Ülke içinde yerinden olmuş kişiler, kamplarda yaşıyor olsunlar veya olmasınlar, yerlerinden
olmaları nedeni ile aşağıdaki belirtilen haklarını kullanırken ayrımcılığa tabi tutulamazlar:
a) Düşünce, vicdan, din ve inanç, görüş ve ifade özgürlüğü hakkı;
b) Özgürce iş arama ve ekonomik faaliyetlere katılma hakkı;
c) Özgür biçimde örgütlenme ve topluca yapılan faaliyetlere eşit biçimde katılma hakkı;
d) Oy verme, siyasi ve kamusal faaliyetlere katılma hakkı ile bu hakkın kullanımı için gerekli
yollara ulaşma hakkı; ve
e) Anladıkları bir dilde iletişim kurma hakkı.
23. İlke
1- Her insanın eğitim hakkı vardır.
2- Bu hakkı ülke içinde yerinden olmuş insanlar açısından etkin hale getirebilmek için ilgili
makamlar, başta yerlerinden olmuş çocuklar olmak üzere, bu kişilerin ücretsiz ve zorunlu ilk
öğretim almalarını sağlarlar. Eğitim, bu kimselerin kültürel kimliklerine, dil ve dinlerine saygılı
bir biçimde yürütülmelidir.
3- Kadınların ve kız çocuklarının eğitim programlarına tam ve eşit katılımlarının sağlanması için
özel gayret gösterilmelidir.
4- Ülke içinde yerinden olmuş kimselere, özellikle gençlere ve kadınlara, kamplarda yaşıyor
olsun ya da olmasınlar, imkanlar el verdiği anda eğitim ve öğretim imkanları sağlanmalıdır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM – İNSANİ YARDIMLARA İLİŞKİN İLKELER
24. İlke
1- Tüm insani yardımlar insanlık ve tarafsızlık ilkelerine uygun olarak ve ayrımcılık
yapılmaksızın yerine getirilir.
2- Ülke içinde yerinden olmuş kimselere yapılacak olan insani yardımlar özellikle askeri veya
siyasi gerekçeler nedeniyle saptırılamaz.
25. İlke
1- Ülke içinde yerinden olmuş kimselere insani yardım sağlama ödev ve sorumluluğu öncelikle
ulusal makamlara aittir.
2- Uluslararası insani yardım kuruluşları ve benzeri kuruluşların ülke içinde yerinden olmuş
kimseleri desteklemek amacı ile hizmet sunma hakları vardır. Bu doğrultuda yapılan bir teklif,
dostane olmayan bir davranış veya bir devletin iç işlerine müdahale olarak görülemez, bir iyi
niyet girişimi olarak değerlendirilir. Bu yönde verilecek onay, özellikle ilgili makamların gereken
insani yardımı sağlayabilecek durumda olmadıklarında veya sağlamayı istemediklerinde keyfi
olarak geri çekilemez.
3- Bütün ilgili makamlar insani yardıma serbest geçiş izni vermeli, bu yardımı sağlayanların ülke
içinde yerinden olmuş kimselere hızla ve engellenmeksizin ulaşmalarını sağlamalıdır.
26. İlke
İnsani yardım faaliyetinde çalışan kişiler, ulaşım araçları ve malzemelerine saygı gösterilir ve
korunur. Bu kimseler saldırı ve diğer şiddet eylemlerine maruz bırakılamaz.
27. İlke
1- Yardım hizmetini sağlayan uluslararası insani yardım örgütleri ve diğer ilgili aktörler, yardımı
ulaştırırken ülke içinde yerinden olmuş kimselerin gereksinimlerinin ve insan haklarının
korunması için gereken dikkati göstermelidir. Bu örgüt ve aktörler bu doğrultuda hareket ederken
ilgili uluslararası standart ve davranış kurallarına uygun davranmalıdırlar.
2- Bir önceki fıkra, devletler tarafından hizmetleri önerilen veya talep edilen uluslararası
kuruluşların bu amaca yönelik koruma yükümlülükleri saklı kalacak biçimde uygulanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM- GERİ DÖNÜŞ, YENİDEN YERLEŞTİRME ve YENİDEN
ENTEGRASYON KONULARINA İLİŞKİN İLKELER
28. İlke
1- Yetkili makamlar, ülke içinde yerinden olmuş kimselerin kendi istekleri ile güvenlik ve
saygınlık içerisinde evlerine veya sürekli yaşadıkları yerlere geri dönmeleri veya kendi istekleri
ile ülkenin bir başka yerine yerleşmeleri koşullarını oluşturma ve bunun gerektirdiği yolları
sağlamak konusunda öncelikli görev ve sorumluluk sahibidir. Bu makamlar ülke içinde yerinden
olmuş kişilerden geri dönmüş ve yeniden yerleştirilmiş kişilerin yeniden entegrasyonunu
kolaylaştırma konusunda çaba gösterir.
2- Ülke içinde yerinden olmuş kimselerin, geri dönüş, yeniden yerleşme ve yeniden
entegrasyonlarının planlanması ve idare edilmesi konularına bütünüyle katılmalarının sağlanması
için özel gayret gösterilmelidir.
29. İlke
1- Ülke içinde yerinden olmuş kimseler arasında evlerine veya sürekli yaşadıkları yerlere
dönenler veya ülkenin başka bir yerine yerleşenlere karşı yerlerinden olmuş olmalarından dolayı
ayrımcılık yapılamaz. Bu kişilerin kamu faaliyetlerine her düzeyde tam ve eşit olarak katılma ve
kamu hizmetlerinden eşit olarak faydalanma hakları vardır.
2- Yetkili makamların, geri dönen veya yeniden yerleştirilen ülke içinde yerinden olmuş
kimselerin geride bırakmış oldukları veya yerlerinden olmaları sırasında ellerinden alınmış olan
mal ve mülkleri geri alma konusunda mümkün olduğunca yardımcı olmak konusunda görev ve
sorumlulukları vardır. Bu mal ve mülkün yeniden elde edilmesinin mümkün olmadığı
durumlarda, yetkili makamlar, bu kimselere uygun tazminat veya benzeri başka adil giderim
araçları sağlamalı veya bu yönde yardımcı olmalıdır.
30. İlke
Bütün ilgili makamlar, uluslararası insani yardım kuruluşlarının ve diğer ilgili aktörlerin kendi
amaçları doğrultusunda derhal ve engellenmeksizin ülke içinde yerinden olmuş kimselerin geri
dönüş, yeniden yerleştirme veya yeniden entegrasyonlarına yardım etmelerine izin vermeli ve
kolaylıklar sağlamalıdır.
* Yol Gösterici İlkelerin çevirisi, Yrd. Doç. Dr. Kerem ALTIPARMAK tarafından daha önce Brookings Enstitüsü tarafından “Ülke İçinde Zorunlu Göç Ettirme Konusunda Yol Gösterici İlkeler” adıyla yayımlanan çeviri gözden geçirilerek hazırlanmıştır. Brookings çevirisi için bkz. http://www.brook.edu/dybdocroot/fp/projects/idp/resources/GPTurkish.pdf
|
Migreurop-2009-Raporu